Płukanie układu przed zmianą atramentu — Koenig & Bauer
Modele objęte instrukcją: alphaJET mondo, evo, tempo, pico, into
Cel niniejszej instrukcji
Procedura płukania (tzw. Full Flush) jest kluczową operacją techniczną przy przejściu z atramentów OEM (oryginalnych dla marki KOENIG & BAUER) na zamienniki MMTech. Prawidłowo przeprowadzona procedura zapewnia: (1) brak wytrącenia osadów chemicznych w głowicy drukującej, (2) kompatybilność hydrauliczną nowego atramentu z układem drukarki, (3) zachowanie pełnej jakości druku, (4) udokumentowaną podstawę prawną na wypadek sporu z serwisem OEM.
Niniejszy dokument jest opracowaniem MMTech opartym na: (a) doświadczeniu MMTech z konwersji drukarek KOENIG & przeprowadzonych przez nasz dział technicznyamp; BAUER, (b) publicznie dostępnej dokumentacji technicznej OEM, (c) testach laboratoryjnych kompatybilności chemicznej, (d) feedbacku klientów MMTech.
Instrukcja jest zalecana, ale nie zastępuje odpowiedzialności użytkownika za prawidłowe wykonanie procedury. W razie wątpliwości — kontakt z działem technicznym MMTech: biuro@mmtech.com.pl.
1. Szybka identyfikacja systemu KOENIG & BAUER
Kluczowe charakterystyki techniczne drukarki, które determinują przebieg procedury płukania:
| Typ atramentu OEM: | MEK-bazowy (kody 1006.83XX, 1038.XXX, 1039.XXX, 1040.XXX); szeroka gama pigmentowych (1006.8234 — biały, 1006.8226 — czarny ekstra-kontrast) |
| System identyfikacji butelki: | Otwarty w starszych modelach (alphaJET pico, mondo legacy); identyfikator z kodem QR + numer ręczny w nowszych alphaJET evo/tempo |
| Łatwość konwersji na MMTech: | ŚREDNIA — system niemiecki dobrze udokumentowany, ale linia pigmentowa wymaga staranności |
| Procedura zalecana: | FULL FLUSH dwustopniowy dla pigmentów; standardowy dla atramentów barwnikowych |
| Czas procedury Full Flush: | 75–105 minut (atramenty barwnikowe) | 120–150 minut (pigmenty białe) |
| Stop produkcji: | Tak |
| Specyfika: | alphaJET dominuje w branży opakowaniowej spożywczej i farmaceutycznej — wysokie wymagania dotyczące czystości procesu |
Ocena trudności konwersji: ŚREDNIA-WYSOKA (szczególnie dla pigmentów)
Skala trudności MMTech: ŁATWA (otwarty system, brak chipów, drop-in możliwy) | ŚREDNIA-NISKA (system otwarty z drobnymi krokami) | ŚREDNIA (drobne procedury identyfikacyjne) | ŚREDNIA-WYSOKA (kalibracje, kody) | WYSOKA (chipy RFID, restrykcje formalne, krytyczne dla głowicy).
2. Wymagane materiały i przygotowanie
Przed rozpoczęciem procedury upewnić się, że wszystkie wymagane materiały są przygotowane i dostępne. Procedura wymaga ciągłości — przerwa w trakcie Full Flush może spowodować zaschnięcie pozostałości w hydraulice.
| Pozycja | Specyfikacja / Numer SKU MMTech |
|---|---|
| MMTech Solvent dedykowany alphaJET | AJ 30.06 (kompatybilny z AJ 30.06), AJ 30.20 (AJ 30.20), SOL-KB-09 (AJ 38.35), AJ 40.84 (AJ 40.84) i inne — łącznie 2–3 L |
| MMTech Atrament docelowy | AJ 80.15 (czarny standard), INK-KB-RD01 (czerwony), INK-KB-YL01 (żółty), AJ 60.20 (biały pigmentowy TiO₂) |
| Cleaner do osadników (dla pigmentów!) | Specjalny SKU MMTech 'Pigment Cleaner' (na zamówienie) — zawiera dyspergatory rozpuszczające osad TiO₂ |
| Filtr główny zamienny | Koenig & Bauer Main Ink Filter — model zależny od alphaJET (mondo vs evo różne typy) |
| Czyściwo niepylące | Szmatki techniczne, kompatybilne z MEK; dla pigmentów dodatkowo szczotki do mechanicznego czyszczenia osadników |
| Pojemnik na odpady | 5 L, ADR-zgodny (przy pigmentach: oddzielny pojemnik na odpady pigmentowe — kod 08 03 14*) |
| Środki ochrony indywidualnej | Rękawice butyl/Viton, gogle, fartuch; dla pigmentów dodatkowo MASKA FFP3 (ryzyko inhalacji TiO₂ przy mechanicznym czyszczeniu) |
Bezpieczeństwo chemiczne
Wszystkie używane materiały MMTech są objęte odrębnymi Kartami Charakterystyki (SDS) — patrz dokumenty SDS-MM-01 do SDS-MM-05 dostępne w katalogu MMTech.
Krytyczne wymagania:
• Wentylacja mechaniczna w pomieszczeniu pracy (min. 8-krotna wymiana powietrza/godzinę)
• Brak źródeł zapłonu (atramenty MEK i acetonowe są wysoce łatwopalne)
• Środki ochrony indywidualnej zgodnie z SDS — szczególnie WŁAŚCIWE rękawice (butyl/Viton dla MEK; nitryl dla UV — NIE odwrotnie)
• Pojemniki ADR-zgodne na odpady chemiczne; nigdy NIE WPROWADZAĆ do kanalizacji
3. Drop-in czy Full Flush?
Wybór procedury zależy od konkretnej sytuacji. Diagram decyzyjny dla drukarek KOENIG & BAUER:
Procedura Drop-in (dolanie)
DOPUSZCZALNY tylko w obrębie tej samej rodziny chemicznej (atrament barwnikowy → atrament barwnikowy MMTech kompatybilny). Pigmenty białe TiO₂ — NIGDY drop-in, zawsze Full Flush ze względu na sedymentację i konieczność wzburzenia osadników.
Procedura Full Flush (pełne płukanie)
OBOWIĄZKOWY: (1) zmiana koloru, (2) konwersja z OEM na MMTech, (3) jakakolwiek operacja na atramentach pigmentowych białych. Procedura DLA PIGMENTÓW jest rozszerzona o ręczne czyszczenie osadników w głowicy.
Zalecenie ostrożności MMTech
W przypadku jakichkolwiek wątpliwości — wybierać Full Flush. Koszt 60–120 minut przestoju produkcji jest niewspółmiernie niższy niż koszt:
• Uszkodzenia głowicy drukującej (1 500–8 000 EUR za nową głowicę)
• Stop produkcji wynikający z zapchania dyszy (typowo 4–8 godzin diagnostyki + naprawy)
• Wadliwe wydruki niezauważone przez 1 zmianę = potencjalny zwrot całej partii produktu
4. Procedura Full Flush — krok po kroku
Przed rozpoczęciem
Czas trwania procedury: zależnie od marki i modelu (patrz Sekcja 1 — Szybka Identyfikacja).
Należy zapewnić: stop produkcji na cały czas procedury, dostępność wszystkich materiałów (Sekcja 2), uprawnionego operatora znającego serwisowe menu drukarki, dostęp do dokumentacji serwisowej OEM (jako pomoc dla specyficznych funkcji menu).
Wyłączyć drukarkę cyklem 'Stop Print'. Czas zamknięcia hydraulicznego: 5 minut (alphaJET ma rozbudowany cykl shutdown).
Otworzyć szafkę. Wyjąć butelkę atramentu OEM. Spuścić zawartość do pojemnika na odpady chemiczne.
Wyjąć butelkę solventu OEM.
Otworzyć panel hydrauliczny (klucz serwisowy alphaJET). Otworzyć zawór drain ZBIORNIKA GŁÓWNEGO atramentu — spuścić cały atrament. UWAGA: dla pigmentów konieczne wzburzenie zbiornika 30s przed spuszczeniem (osad TiO₂ ulega sedymentacji).
DLA PIGMENTÓW WYŁĄCZNIE: otworzyć zawór drain ZBIORNIKA OSADNIKA (drugi zbiornik w alphaJET PI, zawiera skoncentrowaną zawiesinę pigmentu) — spuścić oddzielnie. Ten zbiornik wymaga ręcznego mechanicznego czyszczenia (patrz krok 8).
Wlać 0,8 L MMTech Solvent (właściwy dla SKU) do zbiornika głównego.
Uruchomić cykl 'Full System Flush' z menu serwisowego: Service → Maintenance → Full Flush (PIN serwisowy domyślnie '5555' dla alphaJET; może być zmieniony przez klienta). Procedura trwa 25–35 minut.
DLA PIGMENTÓW: równolegle wykonać RĘCZNE CZYSZCZENIE OSADNIKA. Demontaż osadnika: 4 śruby M5, klucz 4mm. Wewnątrz osadnika osad pigmentu wymaga mechanicznego usunięcia szczotką + cleaner pigmentowy MMTech. Czas: 20–30 min. Po wyczyszczeniu: zamontować osadnik, sprawdzić uszczelkę.
Po zakończeniu cyklu Full System Flush: spuścić zbiornik główny. Powtórzyć z świeżym solventem (drugi cykl, krótszy, 15 min).
WYMIENIĆ FILTR GŁÓWNY atramentu. Filtr OEM zachowuje resztki — krytyczne dla pigmentów (mikrocząstki TiO₂ mogą zatkać filtr nowy).
Po wymianie filtra: uruchomić cykl flush nowego filtra (10 min).
Włożyć butelkę MMTech atramentu docelowego. Wprowadzić ręcznie kod (alphaJET evo: format KB-XXX-YYYY).
Włożyć butelkę MMTech solventu z odpowiednim kodem.
Uruchomić drukarkę. Czas pierwszego startu: 12–18 min (atramenty barwnikowe) | 18–25 min (pigmenty — wymagają agitacji osadnika).
DLA PIGMENTÓW: uruchomić procedurę 'Pigment Agitation' z menu — wzburzenie osadnika 5 min dla równomiernego rozproszenia pigmentu w zawiesinie.
Wykonać 100 wydruków testowych. Pigmenty: dodatkowo sprawdzić KONTRAST i RÓWNOMIERNOŚĆ koloru (typowy problem przy pigmentach — sedymentacja po godzinie pracy).
5. Parametry startowe po konwersji
Po zakończeniu Full Flush i pierwszym uruchomieniu drukarki należy zweryfikować, że parametry pracy mieszczą się w zalecanych zakresach:
| Lepkość docelowa — atramenty barwnikowe | 4,0–4,8 cP |
| Lepkość docelowa — pigmenty białe TiO₂ | 5,5–7,0 cP (wyraźnie wyższa ze względu na pigmenty) |
| Ciśnienie pompy — alphaJET mondo/evo (atramenty) | 3,5–3,9 bar |
| Ciśnienie pompy — alphaJET PI (pigmenty) | 4,2–4,8 bar (wyższe dla utrzymania zawiesiny) |
| Częstotliwość strumienia | 62–66 kHz (atramenty) | 60–64 kHz (pigmenty — niższa dla większych kropel) |
| Temperatura zbiornika — pigmenty | Auto-grzanie 28–32 °C dla utrzymania jednorodności zawiesiny |
| Czas pierwszego startu | 12–25 min zależnie od typu atramentu |
Stabilizacja pierwsza vs docelowa
W ciągu pierwszych 24 godzin po Full Flush parametry mogą oscylować w szerszym zakresie niż wartości docelowe — to NORMALNE zjawisko. Drukarka stabilizuje się stopniowo, dostrajając lepkość i ciśnienie.
Zalecenie: rozszerzyć tolerancję alarmów jakości druku na pierwsze 24 godziny pracy (typowo +20%). Po tym czasie wrócić do standardowych ustawień produkcyjnych.
6. Specyfika atramentów pigmentowych alphaJET PI — czyszczenie osadnika
Linia alphaJET PI (Pigment Ink) jest specjalizacją Koenig & Bauer Coding — drukarki te dominują w aplikacjach wysokokontrastowych (kable, opakowania ciemne, pigmenty białe TiO₂ na ciemnych tłach).
ARCHITEKTURA DWUZBIORNIKOWA: alphaJET PI ma dwa zbiorniki: (1) zbiornik główny z atramentem pigmentowym 'roboczym' (5–8% pigmentu), (2) zbiornik osadnika z koncentratem pigmentowym (20–25% pigmentu). System dynamicznie miesza koncentrat z 'roboczym' atramentem aby utrzymać stabilność druku.
PROBLEM PRZY KONWERSJI: standardowy Full Flush wymywa zbiornik główny, ale OSADNIK pozostaje skontaminowany resztkami starego atramentu OEM. Przy pierwszym mieszaniu koncentratu MMTech z resztkami OEM w osadniku — następuje wytrącenie się NVR, alarm 'Pigment Settling Detected', zatkanie filtra w 30 minut.
ROZWIĄZANIE: ręczne mechaniczne czyszczenie osadnika z użyciem dedykowanego MMTech Pigment Cleaner. Osadnik wyjmuje się 4 śrubami, czyści szczotką + cleanerem, sprawdza uszczelkę. Procedura zajmuje 20–30 minut ale jest niezbędna.
AGITACJA POKONWERSYJNA: po Flush + nowy atrament, alphaJET wykonuje cykl 'Pigment Agitation' — pompa miesza zawartość przez 5 minut zanim druk jest dozwolony. Krytyczne dla równomiernej dystrybucji pigmentu.
7. Rozwiązywanie problemów
Najczęstsze problemy występujące po procedurze Full Flush oraz ich diagnostyka i rozwiązania:
| Objaw / Komunikat | Diagnostyka i rozwiązanie |
|---|---|
| Komunikat 'Pigment Settling Detected' po konwersji | Najczęstsza przyczyna: nieczyszczony osadnik. Powtórzyć krok 8 procedury — ręczne czyszczenie osadnika + Pigment Cleaner MMTech. |
| Słaby kontrast pigmentu białego po konwersji | Sprawdzić: (1) czy osadnik został przeczyszczony, (2) czy temperatura zbiornika osiągnęła 28–32 °C (Auto-Heat aktywny), (3) czy ciśnienie pompy jest na górnym zakresie (>4,2 bar). |
| Niejednorodność wydruku — paski jaśniejsze i ciemniejsze | Pigment opada w zbiorniku — sprawdzić czy 'Stir Function' jest aktywna (alphaJET PI ma magnetyczny mieszadło w zbiorniku, włączane co 30 min na 1 min). |
| Komunikat 'Code KB-XXX-YYYY Invalid' | Sprawdzić poprawność kodu (12 znaków). Litera 'O' i cyfra '0' to częste pomyłki. Kontakt z MMTech. |
| Filtr główny zatkany w 30 minut po konwersji | Klasyczny objaw nieczyszczonego osadnika. Wymienić filtr ponownie + wyczyścić osadnik mechanicznie + Pigment Cleaner. Filtr nie wytrzyma długiej pracy z mieszaniną OEM/MMTech. |
Wsparcie techniczne MMTech
Jeśli problem nie jest opisany powyżej lub zalecane rozwiązanie nie przynosi rezultatu — kontakt z działem technicznym MMTech:
• Telefon: +48 790 234 181
• E-mail: biuro@mmtech.com.pl
• Czas reakcji: standardowo 4 godziny w godzinach pracy (Pn-Pt 8:00-17:00); w nagłych przypadkach: dyżur 24h dla klientów z umową SLA
• W zgłoszeniu prosimy podać: numer modelu drukarki, numer seryjny, kod SKU MMTech użyty, krótki opis problemu, fotografię ekranu drukarki (jeśli wyświetla błąd).
8. Aspekty gwarancyjne i prawne
Koenig & Bauer Coding (dawniej Metronic) prowadzi politykę 'preferowanych materiałów' — formalnie zaleca atramenty OEM, ale nie blokuje technicznie atramentów firm trzecich (otwarty system identyfikacji). Przy konwersji KLUCZOWA jest dokumentacja, szczególnie dla aplikacji w branży spożywczej/farmaceutycznej (alphaJET PRO + alphaJET evo są certyfikowane FDA dla kontaktu pośredniego z żywnością — atramenty MMTech mają walidację GMP+/PIM dla tych zastosowań). MMTech udostępnia certyfikaty zgodności na życzenie klienta.
Otwartość rynku materiałów eksploatacyjnych w UE
Zgodnie z prawem konkurencji UE (Art. 101 TFUE) oraz orzecznictwem sądów unijnych dotyczącym sprzedaży wiązanej (m.in. wyrok Sądu w sprawie T-201/04 Microsoft), klauzule wiążące materiały eksploatacyjne wyłącznie z dostawcą sprzętu (tzw. tying agreements) są dopuszczalne tylko jeśli istnieje obiektywne uzasadnienie techniczne.
W przypadku atramentów CIJ — większość systemów lock-in nie spełnia tego kryterium (analiza chemiczna pokazuje pełną zamienność). Stąd: konwersja na MMTech jest legalna i nie narusza zobowiązań kontraktowych klienta wobec OEM, pod warunkiem że nie powoduje uszkodzenia sprzętu (a prawidłowo przeprowadzona procedura — nie powoduje).
Niezależnie od powyższego: udokumentowana procedura konwersji (Załącznik A) jest najlepszym zabezpieczeniem klienta w razie sporu. Rekomendujemy sporządzanie protokołu dla każdej konwersji.
Zastrzeżenie. Ta sekcja jest opracowaniem technicznym MMTech, nie opinią prawną. Ocena skutków gwarancyjnych konkretnej konwersji zależy od treści umowy serwisowej i warunków gwarancji podpisanych z producentem lub jego dystrybutorem. Przed zmianą dostawcy chemii w maszynie objętej gwarancją warto skonsultować zapisy umowy z prawnikiem.
ZAŁĄCZNIK A: Protokół Wykonanej Konwersji
Cel protokołu
Niniejszy protokół stanowi dokument operacyjny potwierdzający prawidłowe wykonanie procedury płukania (Full Flush) zgodnie z instrukcją MMTech MMT-FLUSH-KB/2026.
Wypełniony i podpisany protokół należy zachować w dziennikach serwisowych drukarki przez okres minimum 5 lat. W przypadku ewentualnych sporów gwarancyjnych z producentem OEM lub roszczeń jakościowych — protokół stanowi główny dowód prawidłowej procedury.
Dane drukarki
- Marka i model
- Numer seryjny drukarki
- Rok produkcji
- Wersja firmware
- Lokalizacja drukarki (linia/dział)
- Operator drukarki
Dane konwersji
- Data wykonania konwersji
- Atrament OEM przed konwersją (kod)
- Solvent OEM przed konwersją (kod)
- SKU MMTech atrament po konwersji
- SKU MMTech solvent po konwersji
- Numer partii atrament MMTech
- Numer partii solvent MMTech
- Procedura przeprowadzona (Full Flush / Drop-in)
Lista kontrolna wykonanych kroków
- Wykonano cykl Stop drukarki
- Spuszczono atrament OEM ze zbiornika
- Spuszczono solvent OEM
- Wykonano cykl pierwszego płukania świeżym solventem MMTech
- Wykonano cykl drugiego płukania świeżym solventem MMTech
- Wymieniono filtr główny atramentu
- (Jeśli dotyczy) Wykonano cykl płukania nowego filtra
- (Jeśli dotyczy) Włożono chip / wprowadzono kod identyfikacyjny butelki MMTech
- Włożono butelkę MMTech atramentu docelowego
- Włożono butelkę MMTech solventu
- Wykonano start drukarki — czas startu: minut
- (Jeśli dotyczy) Wykonano kalibrację wiskozymetru
- Wykonano sekwencję wydruków testowych (min. 50 sztuk)
- Zweryfikowano jakość druku (kontrast, ostrość, brak smug)
- (Jeśli dotyczy) Test adhezji / kompatybilności podłoża
Parametry pracy po konwersji
- Lepkość atramentu po stabilizacji (cP)
- Ciśnienie pompy (bar)
- Temperatura zbiornika (°C)
- Częstotliwość strumienia (kHz, jeśli wyświetlana)
- Ocena jakości druku (1–5)
- Uwagi do jakości druku
Zauważone problemy / komunikaty drukarki podczas procedury
- Komunikaty błędów
- Działania korekcyjne
- Czas spędzony na korekty (min)
Akceptacja konwersji
- Konwersję wykonał (imię i nazwisko)
- Stanowisko
- Podpis i data
- Konwersję zatwierdził kierownik produkcji
- Podpis i data
Ważne — archiwizacja protokołu
Wypełniony protokół należy:
1) Zeskanować i zapisać w systemie zarządzania dokumentami serwisowymi (Maintenance Management System) — minimum 5 lat.
2) Wgrać kopię do działu jakości MMTech (poprzez portal klienta lub e-mail: biuro@mmtech.com.pl) — w celu rejestracji konwersji w bazie technicznej i aktywacji wsparcia posprzedażowego.
3) Zachować oryginał papierowy w dzienniku drukarki na linii produkcyjnej — dostępny dla inspektorów audytów (PIH, klienci końcowi).