Solvent 77001-00030, dla polskich klientów oznaczany również jako SSN1830, to podstawowy solvent Leibingera na bazie butanonu (MEK), który drukarka CIJ dolewa, żeby zastąpić odparowujący rozpuszczalnik i utrzymać stałą gęstość i lepkość atramentu. Zgodnie z kartą charakterystyki jest to mieszanina 96–98% butanonu i 2–4% acetonu, wysoce łatwopalna (temperatura zapłonu −4 °C), sprzedawana przez producenta w butelkach 950 ml z tagiem aktywacyjnym RFID. Przed zakupem sprawdź dwie rzeczy: czy Twoja drukarka przyjmuje kod 77001-00030, czy 77001-00187, oraz czy dostawca daje pełną kartę charakterystyki i butelkę z działającym tagiem.
- Stosujesz do znakowania swoich produktów drukarki Leibinger i chcesz wiedzieć, co dokładnie dolewasz i od czego zależy zużycie.
- Kupujesz materiały eksploatacyjne i porównujesz oryginał z zamiennikiem.
- Odpowiadasz za BHP lub magazyn i potrzebujesz danych z karty charakterystyki w jednym miejscu.
- W Twoim parku maszyn pojawił się kod 77001-00187 i chcesz wiedzieć, jak ma się do 77001-00030.
01 · Rola w układzie Czym jest solvent 77001-00030 i co robi w drukarce
W drukarce CIJ atrament krąży w zamkniętym obiegu. Pompa podaje go do głowicy, strumień rozpada się na krople, a tylko niewielka ich część trafia na produkt. Reszta wraca przez rynienkę powrotną do zbiornika. Na każdym etapie tej drogi (w locie, w rynience, w przewodach powrotnych) część solventu odparowuje. Atrament gęstnieje, a zbyt gęsty atrament oznacza gorzej formowane krople, niestabilną pracę drukarki i pogorszoną jakość nadruku.
Solvent rozwiązuje ten problem. Drukarka kontroluje lepkość atramentu i dozuje z butelki dokładnie tyle rozpuszczalnika, ile ubyło przez parowanie. Nie jest to więc rozcieńczalnik „na zapas”, tylko płyn uzupełniający, który odtwarza pierwotny skład atramentu. Solvent 77001-00030 współpracuje z atramentami Leibingera, w których rozpuszczalnikiem bazowym jest butanon.
W branży ten sam typ płynu ma kilka nazw. Leibinger używa słowa „solvent”, Videojet i Domino mówią o „make-upie”, w ofertach internetowych pojawia się „additive”, a po polsku „rozpuszczalnik”. Zasada jest jedna niezależnie od nazwy: płyn uzupełniający dobiera się do konkretnego atramentu i nie zastępuje się go make-upem z innego systemu CIJ.
Drukarki Leibingera mają cechy, które bezpośrednio wpływają na zużycie solventu:
- Wszystkie modele producenta, od JET One po JET3 UP, mają automatyczne uszczelnienie dyszy Sealtronic.
- Według producenta Sealtronic ogranicza parowanie, bo atrament nie ma kontaktu z powietrzem.
- Bariera termiczna w obudowie oddziela obieg atramentu od elektroniki, co utrzymuje niższą temperaturę płynu.
- Drukarki mają wbudowany tryb oszczędzania solventu. Opcja Ecosolv według producenta obniża zużycie nawet o połowę.
W praktyce zużycie solventu w drukarkach Leibinger zależy przede wszystkim od czasu pracy (strumień otwarty), a w mniejszym stopniu od tego, jak długo drukarka jest włączona.
02 · Dane techniczne Skład i parametry w pigułce
Pełne dane znajdziesz w karcie charakterystyki: pobierz kartę 77001-00030 (PDF).
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Kod producenta | 77001-00030, w katalogach także SSN1830 |
| Rodzina chemiczna | ketonowa, na bazie butanonu (MEK) |
| Skład | butanon (CAS 78-93-3) 96–98%, aceton (CAS 67-64-1) 2–4% |
| Wygląd | bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu |
| Temperatura zapłonu | −4 °C |
| Temperatura wrzenia | powyżej 70 °C |
| Granice wybuchowości | 1,8–11,5% obj. |
| Gęstość (20 °C) | 0,80–0,81 g/cm³ |
| Prężność par (20 °C) | 105 hPa |
| Rozpuszczalność w wodzie | 290 g/l |
| Zawartość LZO | 805 g/l |
| Klasyfikacja CLP | Flam. Liq. 2 H225, Eye Irrit. 2 H319, STOT SE 3 H336, EUH066 |
| Transport | UN 1210, klasa 3, grupa pakowania II |
| Opakowanie producenta | butelka 950 ml z tagiem RFID |
Czy 77001-00030 to czysty MEK?
Nie, choć butanon stanowi zdecydowaną większość. Warto porównać karty z różnych lat:
- Karta Leibingera z 2008 r. (Paul Leibinger GmbH & Co. KG, Tuttlingen) wymieniała butanon w stężeniu powyżej 95% i klasyfikowała produkt według starego systemu zwrotów R.
- Amerykańska karta Leibinger Inc. z maja 2018 r., wspólna dla kodów 77001-00030 i 77001-00001, podaje klasyfikację GHS: Flam. Liq. 2 (H225), Eye Irrit. 2 (H319), STOT SE 3 (H336).
- Aktualna polska karta określa skład dokładniej: 96–98% butanonu i 2–4% acetonu, przy tej samej klasyfikacji.
Różnice w zapisie wynikają w dużej mierze ze zmiany przepisów, czyli przejścia ze zwrotów R na system CLP/GHS. Dla użytkownika ważniejsze jest to, że rodzina chemiczna i klasyfikacja zagrożeń pozostają te same.
Udział acetonu ma znaczenie praktyczne. Aceton wrze w temperaturze ok. 56 °C, butanon ok. 80 °C. Nawet kilka procent bardziej lotnego składnika zmienia więc profil odparowania mieszaniny.
03 · Kompatybilność Z jakimi atramentami i drukarkami pracuje
77001-00030 to podstawowy solvent do standardowych atramentów MEK Leibingera. Najczęściej spotykamy go w parze z tymi atramentami:
| Atrament | Oznaczenie alternatywne | Rodzaj |
|---|---|---|
| 70000-00030 | ASN1030 | czarny MEK |
| 70000-00126 | — | czarny MEK |
| 79000-00104 | AJP1904 | biały pigmentowy |
| 74000-00105 | AJS1405 | żółty |
To nie jest pełny wykaz producenta, tylko atramenty, z którymi 77001-00030 spotykamy najczęściej. Kod solventu zawsze sprawdza się w dokumentacji konkretnego atramentu. Przy wątpliwościach pomoże etykieta butelki, którą drukarka dotąd przyjmowała.
Pod względem drukarek 77001-00030 obsługuje standardowe aplikacje MEK w seriach JET2/JET2neo i JET3/JET3up. W Polsce na tym solvencie nadal pracują m.in. drukarki ECO Jet, JET2 i JET3 oraz starsze egzemplarze JET2neo.
77001-00030 a 77001-00187
Od lipca 2024 r. w Polsce część nowszych drukarek Leibingera jest konfigurowana pod solvent 77001-00187. Pod względem składu chemicznego jest to dokładnie ten sam solvent co 77001-00030. Drukarka przed dolaniem odczytuje kod z tagu RFID, więc butelka z innym kodem nie zostanie przyjęta, niezależnie od zawartości. W zakładach, które mają starsze i nowsze drukarki, oznacza to dwa indeksy solventu w magazynie.
Solventy naszej marki, MA01 (dla 77001-00030) i MA02 (dla 77001-00187), mają jedną wspólną kartę charakterystyki. Jest to ta sama chemia, różni się tylko tag aktywacyjny RFID. Porównanie oryginałów, listę drukarek i wskazówki dla mieszanego parku maszyn opisujemy w osobnym artykule o solvencie 77001-00187, który publikujemy wkrótce.
04 · Numery katalogowe Jak czytać kody Leibingera
W katalogu Leibingera widać wyraźny wzorzec numeracji:
| Prefiks | Grupa produktów | Przykłady |
|---|---|---|
| 77001 | solventy | 77001-00030, 77001-00122, 77001-00125, 77001-00133 |
| 70000 | atramenty czarne | 70000-00030, 70000-00126 |
| 74000 | atramenty żółte | 74000-00105, 74000-00110 |
| 76000 | atramenty niebieskie | 76000-00110, 76000-00119 |
| 79000 | atramenty białe pigmentowe | 79000-00104, 79000-00120 |
Część po myślniku identyfikuje konkretną recepturę. W rodzinie 77001 jest wiele solventów (m.in. 77001-00122, -00125, -00133, -00187), bo atramenty specjalne wymagają dedykowanych solventów.
Kody alternatywne, takie jak SSN1830 dla solventu czy ASN1030 dla atramentu czarnego, pojawiają się w części katalogów i dokumentów zakupowych. Oznaczają ten sam produkt. W amerykańskiej dokumentacji Leibinger Inc. solvent 77001-00030 występuje razem z kodem 77001-00001.
To wzorzec wynikający z katalogu, a nie oficjalna legenda producenta. Przy zamówieniu zawsze podawaj pełny kod z etykiety lub wyślij zdjęcie etykiety.
05 · Aktywacja butelki Tag RFID i dolewanie krok po kroku
Każda oryginalna butelka Leibingera ma naklejony tag RFID. Drukarka odczytuje go przed dolaniem płynu i sprawdza, czy kod odpowiada solventowi, pod który jest skonfigurowana. Dopiero po akceptacji operator może uzupełnić zbiornik.
Dolewanie wykonuj w rękawicach i okularach ochronnych, z dala od źródeł zapłonu. Otwartą butelkę zamykaj od razu. Butanon szybko paruje i dobrze rozpuszcza się w wodzie (290 g/l), więc butelka bez nakrętki traci zawartość i może wchłaniać wilgoć z powietrza. Woda to jedno z najczęstszych zanieczyszczeń atramentów MEK.
06 · Zużycie Ile solventu zużywa drukarka i jak to policzyć
Na zużycie solventu wpływa pięć czynników:
- Czas pracy (otwarty strumień). Sealtronic ogranicza parowanie na postoju do minimum, więc liczą się godziny druku, nie godziny włączenia.
- Średnica dyszy. Większa dysza to większy przepływ atramentu przez rynienkę i większa powierzchnia parowania. W drukarkach najczęściej spotykana dysza ma 60 µm, a największa dysza, przy której zużycie solventu jest największe, ma 70 µm.
- Temperatura. Cieplejsza hala i cieplejszy atrament oznaczają szybsze parowanie.
- Ruch powietrza przy głowicy. Wentylatory, przeciągi i odciągi w pobliżu głowicy przyspieszają parowanie w rynience.
- Tryby oszczędzania. Tryb oszczędzania solventu i opcja Ecosolv, jeśli drukarka ją ma.
Drukarka Leibinger z dyszą 60 µm, pracująca na trzy zmiany w optymalnej temperaturze, potrafi zużyć około 10 butelek solventu miesięcznie. Przy dyszy 70 µm zużycie będzie wyższe, a przy pracy na jedną zmianę lub z mniejszą dyszą wyraźnie niższe.
Jak zmierzyć własne zużycie
- Przez 4 tygodnie zapisuj datę i liczbę dolanych butelek, osobno dla każdej drukarki.
- Przelicz na litry: liczba butelek × pojemność (0,95 l dla oryginału).
- Porównaj drukarki pracujące w podobnym trybie. Wyraźnie odstające zużycie to sygnał, żeby sprawdzić warunki pracy drukarki: ruch powietrza, temperaturę i ustawienia trybu oszczędzania.
950 ml czy 1000 ml
Drukarka zużywająca 9,5 l solventu miesięcznie potrzebuje rocznie 114 l. To 120 butelek 950 ml albo 114 butelek 1000 ml, czyli o 6 dolewek i 6 butelek do utylizacji mniej rocznie na jednej drukarce. Porównując oferty, licz cenę za litr, a nie za butelkę: cenę butelki 950 ml podziel przez 0,95.
07 · Oryginał czy zamiennik Jak ocenić zamiennik 77001-00030
Dobry zamiennik solventu spełnia pięć warunków:
- Zgodny skład. Butanon z niewielkim udziałem acetonu i ta sama klasyfikacja CLP.
- Działający tag RFID. Drukarka musi przyjąć butelkę bez modyfikacji oprogramowania.
- Kontrolowana czystość. W zamkniętym obiegu rozpuszczalnik paruje, a zanieczyszczenia zostają i kumulują się w układzie. Więcej o pozostałości po odparowaniu (NVR) piszemy w artykule o przejściu na zamiennik.
- Dokumenty do audytu. Karta charakterystyki, numer partii na etykiecie, deklaracja zgodności.
- Test pilotażowy. Najpierw jedna drukarka, obserwacja zużycia i jakości nadruku, potem rozszerzenie na cały park maszynowy.
Nie dolewaj rozpuszczalników z nieznanych źródeł od niewyspecjalizowanych dostawców. Nie masz wówczas kontroli nad czystością i profilem parowania, a drukarka i tak nie przyjmie butelki bez tagu.
W MMTech mamy w ofercie oryginalny solvent 77001-00030 (950 ml) oraz produkty naszej marki: MA01 w butelce 1000 ml z zaprogramowanym tagiem RFID. Zgodnie z dokumentacją techniczną solventy te mają taki sam skład chemiczny i klasyfikację CLP.
Przy przejściu na solvent MA01/MA02 i dalszej pracy na tym samym atramencie nie trzeba płukać układu hydrauliki, bo dolewasz płyn o tym samym składzie. Zmiana atramentu to inna sytuacja i wymaga osobnej procedury, którą opisujemy w artykule Przejście z atramentu oryginalnego na zamiennik.
08 · BHP i magazynowanie Co musi wiedzieć specjalista BHP i magazynier
- Klasyfikacja. H225 (wysoce łatwopalna ciecz i pary), H319 (działa drażniąco na oczy), H336 (może wywoływać senność lub zawroty głowy), EUH066 (powtarzające się narażenie może powodować wysuszanie lub pękanie skóry). Hasło ostrzegawcze „Niebezpieczeństwo”, piktogramy GHS02 i GHS07.
- NDS (Dz.U. 2018 poz. 1286). Butanon: 450 mg/m³, NDSCh 900 mg/m³, z adnotacją „skóra”, bo wchłanianie przez skórę jest równie istotne jak przez drogi oddechowe. Aceton: 600 mg/m³, NDSCh 1800 mg/m³.
- Środki ochrony. Rękawice zgodne z EN 374; karta MA01/MA02 zaleca kauczuk butylowy o grubości 0,5 mm, a przy długotrwałym kontakcie poziom skuteczności 6 (czas przebicia powyżej 480 min). Do tego okulary ochronne. Przy przekroczeniu NDS ochrona dróg oddechowych z filtrem typu A.
- Magazynowanie. Miejsce chłodne, suche i dobrze wentylowane, z dala od źródeł zapłonu. Pojemniki szczelnie zamknięte, w pozycji pionowej. Zalecana temperatura 10–25 °C. Pary są cięższe od powietrza i gromadzą się przy podłodze.
- Instalacje i narzędzia. Karta producenta wymaga uziemienia pojemników przy przelewaniu, narzędzi nieiskrzących, instalacji w wykonaniu przeciwwybuchowym i ochrony przed wyładowaniami elektrostatycznymi (zwroty P240–P243).
- Odpady. Proponowany kod 08 03 12* (odpady farb drukarskich zawierające substancje niebezpieczne). Nie wylewać do kanalizacji.
- Transport. UN 1210, nazwa przewozowa „materiał pokrewny do farby drukarskiej”, klasa 3, grupa pakowania II, kod tunelowy D/E. Limit dla ilości ograniczonych (LQ) wynosi 5 l na opakowanie wewnętrzne, więc butelki 950 i 1000 ml mogą jechać jako LQ po spełnieniu pozostałych warunków.
Wydrukowaną kartę charakterystyki warto trzymać przy stanowisku, na którym dolewa się solvent.
09 · FAQ Najczęstsze pytania
10 · Powiązane Dalsze tematy
Potrzebujesz 77001-00030 albo odpowiednika?
Podaj model drukarki, kod z etykiety butelki i przybliżone miesięczne zużycie. Odeślemy wycenę oryginału i MA01, kartę charakterystyki oraz termin dostawy.